Szkody w uprawach rolnych – jak są szacowane?

Szkody w uprawach rolnych powstają wskutek różnych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, takich jak powódź, huragan czy osuwanie się gruntu. W takiej sytuacji rolnik powinien przede wszystkim niezwłocznie zgłosić zdarzenie do właściwych instytucji, ponieważ od tego zależy dalszy przebieg procedury i możliwość ubiegania się o wsparcie. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega szacowanie strat w uprawach rolnych, kto odpowiada za przeprowadzenie oględzin oraz jak wygląda ścieżka postępowania, gdy producent rolny stara się o jednorazową pomoc klęskową.

Co uznaje się za szkodę w rolnictwie?

Za szkodę w rolnictwie uznaje się uszczerbek powstały w uprawach, płodach rolnych, zwierzętach albo środkach trwałych gospodarstwa, które są następstwem określonych zdarzeń, przede wszystkim zjawisk atmosferycznych przewidzianych w przepisach i procedurach szacowania.

Przeczytaj także: Co warto wiedzieć o ubezpieczeniu domu od klęsk żywiołowych?

Czym są szkody NZA?

W rolnictwie za szkodę uznaje się straty wywołane przez ściśle określone zjawiska pogodowe, które przepisy kwalifikują jako niekorzystne zjawiska atmosferyczne – w skrócie NZA. Do tej grupy zalicza się m.in.

• opady gradu,

• deszcz nawalny,

• skutki złego przezimowania,

• wiosenne spadki temperatury powodujące przymrozki,

• powódź,

• silny wiatr o sile huraganu,

• uderzenie pioruna,

• osunięcie się gruntu,

• lawinę

• oraz skutki suszy dotyczące środków trwałych.

W praktyce to właśnie te zdarzenia stanowią podstawę do wszczęcia procedury szacowania szkód i ubiegania się o należne wsparcie.

Jak i kiedy zgłosić szkodę w uprawach rolniczych?

Po stwierdzeniu szkód w gospodarstwie rolnik powinien bez zwłoki zgłosić ten fakt do urzędu gminy albo miasta właściwego dla położenia uszkodzonych gruntów. Jeżeli gospodarstwo obejmuje działki znajdujące się w kilku gminach, zawiadomienie należy przekazać do każdej z nich. Dodatkowo producent rolny powinien przygotować zbiorcze zestawienie danych o produkcji i skali szkód w  poszczególnych gminach, a następnie przekazać je do urzędu właściwego dla obszaru, na którym znajduje się największa część gospodarstwa. Zgłoszenia dokonuje się na obowiązującym formularzu wniosku o oszacowanie szkód, do którego trzeba dołączyć odpowiednie załączniki, zależnie od rodzaju poniesionych strat.

Warto pamiętać, że procedura dotyczy wyłącznie gospodarstw spełniających określone kryteria formalne. Po pierwsze, gospodarstwo musi mieć co najmniej 1 ha powierzchni fizycznej lub przeliczeniowej. Po drugie – obszar szkody stwierdzony na danej działce nie może być mniejszy niż 0,1 ha.

We wniosku o oszacowanie szkód rolniczych należy wskazać komplet informacji zgodnych z rzeczywistym stanem gospodarstwa. W praktyce trzeba przygotować:

• numer identyfikacyjny gospodarstwa widniejący w ewidencji,

• dokładną datę wystąpienia szkody,

• łączną powierzchnię działek rolnych oraz areał upraw objętych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym,

• dane dotyczące siedziby gospodarstwa,

• zakresu ubezpieczenia upraw, zwierząt, budynków i maszyn,

• informacje o wypłaconych odszkodowaniach, a także zestawienia prowadzonej produkcji roślinnej, towarowej produkcji zwierzęcej;

• wykazy samych szkód.

Sprawdź również: Ubezpieczenie maszyn rolniczych – jak działa i dla jakich pojazdów jest obowiązkowe?

Kto szacuje szkody w rolnictwie?

Szacowaniem szkód w gospodarstwach rolnych zajmuje się komisja powoływana przez wojewodę, a podstawą do wszczęcia tej procedury jest prawidłowo wypełniony i własnoręcznie podpisany wniosek rolnika. Po otrzymaniu zgłoszenia wójt, burmistrz lub prezydent miasta występuje do wojewody o powołanie komisji właściwej do oszacowania strat w gospodarstwach rolnych oraz działach specjalnych produkcji rolnej na obszarach dotkniętych niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym.

Szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta – kto za nie odpowiada?

Za szkody spowodowane przez dzikie zwierzęta najczęściej odpowiada albo Skarb Państwa, działający przez właściwe Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska, albo koła łowieckie.

Podział odpowiedzialności za szkody i sposób dochodzenia odszkodowania zależą przede wszystkim od gatunku zwierzęcia, które spowodowało straty. W przypadku szkód w uprawach i płodach rolnych wyrządzonych przez zwierzęta łowne, takie jak dziki, sarny, jelenie czy łosie, odpowiedzialność ponosi dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, najczęściej właściwe miejscowo koło łowieckie. Zgłoszenie trzeba skierować bezpośrednio do tego podmiotu jeszcze przed usunięciem zniszczonej uprawy, ponieważ wcześniejsze uprzątnięcie terenu może utrudnić prawidłowe oszacowanie strat.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy szkody powodują gatunki objęte ochroną, na przykład wilki, rysie, żubry lub bobry. W takim przypadku odpowiedzialność przejmuje Skarb Państwa, a postępowanie odszkodowawcze prowadzi właściwy terytorialnie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. To właśnie do tego organu należy zgłosić szkodę, aby rozpocząć procedurę i dochodzić rekompensaty za poniesione straty w gospodarstwie rolnym, leśnym albo rybackim.

W przypadku kolizji z dzikim zwierzęciem na drodze krajowej lub autostradzie odpowiedzialność może obciążać zarządcę drogi, jeżeli nie zapewnił właściwego oznakowania ostrzegawczego, na przykład znaku A-18b, albo nie zastosował zabezpieczeń ograniczających wtargnięcie zwierzyny na jezdnię. Jeżeli jednak trasa była prawidłowo oznaczona, a zwierzę niespodziewanie wbiegło pod nadjeżdżający pojazd, koszty naprawy co do zasady ponosi kierowca, chyba że zakres ochrony obejmuje polisę autocasco.

W przypadku szkód na mieniu lub uszczerbku na terenach miejskich, dochodzenie odpowiedzialności od Skarbu Państwa jest zwykle mocno ograniczone i w praktyce bywa skomplikowane. Dotyczy to między innymi sytuacji, w których dziki niszczą przydomowe ogrody albo stwarzają zagrożenie w ruchu miejskim.

Odpowiedzialność gminy lub miasta można rozważać przede wszystkim wtedy, gdy doszło do zaniedbań po stronie samorządu, na przykład mimo powtarzających się zgłoszeń nie podjęto działań zapobiegawczych, takich jak odłów zwierząt czy ograniczenie ich obecności na danym obszarze. W takich sprawach znaczenie ma wykazanie związku między zaniechaniem działań prewencyjnych a  powstałą szkodą.

Dobór odpowiedniej polisy: jak zabezpieczyć gospodarstwo przed stratami finansowymi?

Wybierając ubezpieczenie upraw, warto dopasować zakres ochrony do realnych potrzeb gospodarstwa, a nie kierować się wyłącznie ceną podstawowego wariantu polisy. Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać faktycznej wartości przewidywanego plonu, ponieważ tylko wtedy ochrona może skutecznie zabezpieczyć gospodarstwo przed pełnym ciężarem strat. Trzeba też dokładnie przeanalizować zakres ryzyk, zwłaszcza gdy poza obowiązkową ochroną można rozszerzyć polisę o dodatkowe zdarzenia, takie jak deszcz nawalny czy huragan.

Istotnym elementem umowy pozostaje również franszyza, czyli część szkody, którą rolnik pokrywa samodzielnie. Im wyższa franszyza, tym niższy koszt ubezpieczenia, ale jednocześnie mniejsza wartość ewentualnego odszkodowania. Z tego względu decyzję warto podejmować ostrożnie, z uwzględnieniem skali produkcji, poziomu ryzyka i  możliwości finansowych gospodarstwa.

Na rynku nie brakuje ofert, jednak wybór ubezpieczyciela nie powinien sprowadzać się wyłącznie do porównania składek. W  praktyce liczy się także jakość obsługi, sprawność likwidacji szkód oraz dostęp do rzetelnego doradztwa. Właśnie dlatego warto postawić na partnera, który rozumie specyfikę branży rolnej. W  MSM wspieramy rolników w doborze rozwiązań ubezpieczeniowych dopasowanych do charakteru gospodarstwa, pomagając połączyć szeroki zakres ochrony z bezpieczeństwem finansowym.